Δευτέρα, 19 Σεπτεμβρίου 2016

Όταν αυτός που το χρειάζεται δεν πηγαίνει στον ψυχολόγο

Μάρλον Μπράντο και Βίβιαν Λη,ως "Στάνλευ" και "Μπλανς" στο "Λεωφορείο ο Πόθος". Οι περισσότερες ηρωίδες του Τέννεσση Ουίλλιαμς καταλήγουν με την βία στο ψυχιατρείο. Για περισσότερα πάνω στο θέμα μπορείτε να δείτε την συγκεκριμένη μελέτη

Είναι τόσο συχνή η ανησυχία και το αίτημα για θεραπεία κάποιου άλλου μέλους της οικογένειας, που δεν μπορώ παρά να γράψω λίγα πράγματα για το θέμα αυτό.

Χτυπά το τηλέφωνο και από την άλλη πλευρά της γραμμής ακούγεται η αγωνία ενός ανθρώπου, αγωνία όχι για τον εαυτό του, αλλά για κάποιο άλλο, κοντινό και σημαντικό, συνήθως αγαπημένο.
Αναφέρει την επιθυμία του να κλείσει συνεδρία για τον άλλον, γιατί ο ίδιος κρίνει ότι ο άνθρωπος του χρειάζεται ψυχολόγο.

Τι κάνουμε σε μία τέτοια περίπτωση οι ειδικοί ψυχικής υγείας;

Καταρχήν, πρέπει να διερευνήσουμε αν ο άλλος άνθρωπος είναι ενήλικας.

Κατά δεύτερον, ρωτάμε αν το άλλο πρόσωπο επιθυμεί να δει κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας.

Αν επιθυμεί και είναι ενήλικας, διερευνούμε γιατί ο ίδιος δεν πήρε την πρωτοβουλία να τηλεφωνήσει. Υπάρχουν αρκετές εξηγήσεις γιαυτό και γιαυτό χρήζει διερεύνησης.

Αν δεν επιθυμεί και είναι ενήλικας;

Εκεί δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα με τον ίδιο. Δεν μπορεί να κάνει κανένας θεραπεία με το ζόρι. Λέμε ότι η άρθρωση του αιτήματος από τον άνθρωπο που έρχεται στο γραφείο είναι μέρος της ίδιας της θεραπείας, καθώς αναγνωρίζει ότι κάτι τον δυσκολεύει και θέλει να το αλλάξει.

Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που το περιβάλλον πιέζει πολύ κάποιον να επισκεφτεί ψυχολόγο και το πετυχαίνει. Ο άνθρωπος έρχεται χωρίς ο ίδιος να το πιστεύει. Έρχεται κυρίως για να κάνει το χατήρι στον άλλον, ή για να ησυχάσει από την συνεχή πίεση.  Ο άνθρωπος αυτός, όπως είναι φυσικό, έρχεται πολύ αρνητικά προκατειλημμένος στο γραφείο, "κουμπωμένος" και παθητικά επιθετικός (χωρίς να το συνειδητοποιεί τις περισσότερες φορές). Εμφανίζει πλήθος δυσκολιών, όπως αργεί πολύ να φτάσει, δεν έχει τι να πει, έχει νευρικότητα, ξεχνά το ραντεβού κλπ. Δεν θέλει να είναι εκεί! Έχει "κλειδώσει" και η θεραπευτική σχέση-το όχημα για την αλλαγή- δεν λειτουργεί.

Φυσικά και δεν μπορεί να γίνει κανενός είδους ψυχοθεραπευτική δουλειά με έναν άνθρωπο ο οποίος έρχεται για να κάνει το χατήρι στον άλλον. Για να γίνει δουλειά, είναι απαραίτητη πρώτα η αναγνώριση του προβλήματος και η προσωπική επιθυμία για θεραπευτική παρέμβαση ως αναγκαιότητα για την καλή πορεία της ζωής του.

Συχνά, σε συγκρουσιακές οικογένειες, ή ζευγάρια, η προτροπή να πάει κάποιος σε ψ, αποτελεί προσβολή προς το άλλο μέλος. Πάντα έχει να κάνει με την στιγμή που αυτό λέγεται και την συνολικότερη ατμόσφαιρα. Φυσικά ο άλλος αμύνεται και ο ψ. γίνεται ναρκισσιστική απειλή του κι όχι σύμμαχός του, όπως πράγματι είναι. Έτσι, δυστυχώς η προτροπή να πάει κανείς σε Ψ. μέσα σε στιγμές σύγκρουσης, γίνεται εργαλιακά με στόχο τον μεταξύ τους ανταγωνισμό. Του λέει δηλαδή, εμμέσως, "να πας να κοιταχτείς γιατί έχεις πρόβλημα", πετώντας του το μπαλάκι της δυσλειτουργικής σχέσης και ψυχολογιοποιώντας τον. Η ψυχολογιοποίηση είναι μέσο επιβολής και επιχείρηση μείωσης της επιρροής του άλλου. Π.χ. όταν λέμε για κάποιον ο οποίος μιλά "Είναι τρελός", τότε παύουμε να ακούμε το περιεχόμενο του λόγου του. (Ωστόσο το φαινόμενο της ψυχολογιοποίησης-πρώτη φορά διερευνημένο σε βάθος από τον Στ. Παπαστάμου και συνεργάτες του-είναι πιο περίπλοκο και κάποια στιγμή θα γράψω περισσότερα γιαυτό).

Τι κάνουμε λοιπόν όταν μας έρχεται ένα αγωνιώδες αίτημα από ένα άλλο μέλος της οικογένειας κι ο ίδιος, περί του οποίου ο λόγος, δεν θέλει να κάνει θεραπεία; (Εξαιρούμε εδώ τις περιπτώσεις μακροχρόνιας σοβαρής ψυχοπαθολογίας όπου μπορεί να κινδυνεύει το ίδιο το υποκείμενο ή το περιβάλλον του. Και γι αυτό το θέμα χρειάζεται να αναφερθούμε στο μέλλον).

Σίγουρα δεν "συνομωτούμε" με το μέλος της οικογένειας για να δούμε τον άνθρωπο μέσα σε σενάρια του τύπου: "ελάτε από το σπίτι, δεν θα του πω ότι είστε ψυχολόγος, να τον δείτε, να του μιλήσετε και θα σας πληρώσω την επίσκεψη". Αλίμονο! Η σχέση ψυχολόγου και ψυχοθεραπευόμενου βασίζεται στην εμπιστοσύνη! Ακόμη (και ιδιαίτερα) κι αν είναι περίπτωση ψύχωσης, η συνομωσία με μέλη του περιβάλλοντος αντί να βοηθήσει τον άνθρωπο, τον οδηγεί σε παράνοια (αντιλαμβάνεται το παράξενο του πράγματος και φαντασιώνει κάτι το απειλητικό-και με το δίκιο του!).

Αυτό που μπορούμε και πρέπει να κάνουμε είναι να δουλέψουμε με τον άνθρωπο που φέρει το αίτημα. Αυτόν που ανησυχεί. Εκείνος εκφράζει ένα αίτημα και μάλιστα με αγωνία! Θα πρέπει κι ο ίδιος να καταλάβει ότι θεραπεία δεν γίνεται αν δεν υπάρχει αίτημα από τον ίδιο τον θεραπευόμενο! Αν ο ίδιος αποδεχτεί να δουλέψει ψυχοθεραπευτικά πάνω στο θέμα της ανησυχίας του αλλά και της σχέσης που έχει με τον άλλον, τότε η δική του αλλαγή επιδρά πάνω στο άλλο μέλος και αλλάζει και εκείνο. Η συστημική θεωρία μας έχει βοηθήσει πολύ να δούμε ότι  η οικογένεια, το ζεύγος, μία ομάδα αποτελούν συστήματα όπου όταν αλλάξει ένα μέλος, αλλάζουν και τα άλλα και οι μεταξύ τους σχέσεις.

Έτσι, ο άνθρωπος που εκφράζει ένα σύμπτωμα αλλά αρνείται, για τους δικούς του λόγους, να επισκεφτεί ψυχολόγο, αλλάζει έμμεσα με την αλλαγή του μέλους που έχει εκφράσει την ανησυχία του και δουλεύει θεραπευτικά γιαυτήν. Κι αυτό επιτυγχάνεται γιατί μειώνεται το στρες του απέναντι στην δυσκολία του αγαπημένου μέλους, μπορεί να την αντιμετωπίσει και να την δει σε άλλη διάσταση, να καταλάβει που είναι η δική του συμβολή στην επιδείνωση του προβλήματος και να κάνει αλλαγές.

Μειώνοντας το άγχος του οικείου για το πρόσωπο που φέρει την δυσκολία ή το σύμπτωμα, τότε το ίδιο αρχίζει να αναλαμβάνει την δική του ευθύνη, καθώς όπως είναι φυσικό-αλλά δυστυχώς όχι πάντα ορατό, όταν κάποιος ανησυχεί πάρα πολύ για τον άλλον, τότε εκείνος παύει να ανησυχεί για τον εαυτό του. Αυτό δεν σημαίνει ότι περνά στην αδιαφορία, αλλά λειτουργεί ωφέλιμα και όχι βλαβερά για τον ίδιο, τον άλλον και την σχέση τους...

 Ένα άλλο όφελος που υπάρχει δουλεύοντας ψυχοθεραπευτικά με τον άνθρωπο που εκφράζει το αίτημα είναι καθώς η σχέση βελτιώνεται, παύει να πιέζει το άλλο μέλος να επισκεφτεί ψυχολόγο, με τον τρόπο που το έκανε, και τότε μπορεί ο φέρων το σύμπτωμα (αν πράγματι το φέρει!) να το αποφασίσει μόνος του, αφού δεν υπάρχει πια σχέση κόντρας με την οικογένεια γιαυτό το θέμα.  Αν το αποφασίσει, κι αυτή η απόφασή του προέρχεται όχι από συμμόρφωση, αλλά από δική του ενδοσκόπηση και αναγνώριση της δυσκολίας του, τότε είναι πολύ κοντά στην αλλαγή για την βελτίωση της ποιότητας της ζωής του.

Υπάρχει και μία τελευταία περίπτωση, ωστόσο αρκετά συχνή. Να ανησυχεί κάποιος για τον άλλον όχι γιατί το άλλο μέλος χρήζει ανησυχίας και θεραπείας, αλλά γιατί αναδύονται ασυνείδητα συναισθήματα και σκέψεις οι οποίες έχουν περισσότερο να κάνουν με τα προσωπικά του βιώματα και τραύματα παρά με το γεγονός ότι ο άλλος βρίσκεται πράγματι σε κρίση.

Έτσι, μόνο μέσα από την διερεύνηση του αιτήματος και την δουλειά πάνω στο θέμα της ανησυχίας του μέλους μπορούμε πραγματικά να πετύχουμε θεραπευτικά αποτελέσματα ευεργετικά τελικά για όλη την οικογένεια, ή την σχέση γονιών παιδιών, ή το ζευγάρι.



























































































Σάββατο, 17 Σεπτεμβρίου 2016

Γιατί δυσκολεύονται οι γονείς με τους εφήβους;


"Η άνοιξη" Sandro Botticelli (1482)

Η εφηβεία είναι μία φάση μετάβασης από την παιδική προς την ενήλικη ζωή η οποία θεωρείται δύσκολη. Θα μου πείτε, κάθε στιγμή της ζωής μας δεν αποτελεί μία μετάβαση; Ναι! Φυσικά. Ωστόσο υπάρχουν κάποιες στιγμές στην αναπτυξιακή μας πορεία που σηματοδοτούνται από απότομες αλλαγές στο σώμα και όπως έχουμε δει και σε άλλα άρθρα του ιστολογίου Ψ, κάθε ξαφνική αλλαγή στο σώμα φέρει ψυχικές επιπτώσεις.

Ο έφηβος λοιπόν αλλάζει και αλλάζει πρωτίστως σωματικά. Η ψυχολογική αλλαγή ακολουθεί αυτή την σωματική ανάπτυξή του. Προηγούνται θα λέγαμε οι ορμόνες από τις ψυχολογικές επιδράσεις τους και όλα αυτά προηγούνται της αλληλεπίδρασης που θα έχει ο έφηβος μετά την μεταμόρφωσή του, με τους γονείς του αλλά και με το υπόλοιπο περιβάλλον.

Βέβαια, έχει κτιστεί χρόνια η σχέση με τους γονείς. Ωστόσο, δεν ξέρουμε πώς θα αντιδράσει ο γονιός σε αυτή την αλλαγή του παιδιού του, αλλαγή που συμβαίνει σε πολλά επίπεδα. Πώς απαντά σε αυτό το μεγάλωμα και την αναστάτωση που εμπεριέχει αυτή η αναπτυξιακή φάση;

Εδώ ορθώνονται πολλά εμπόδια στη σχέση γονιού και παιδιού. Ας δούμε μερικά από τα πιο συχνά που συναντάμε χωρίς ωστόσο η λίστα να εξαντλείται εδώ...

1) Ο γονιός μπορεί να περνά κι ο ίδιος την κρίση της μέσης ηλικίας και πολλές μητέρες να βρίσκονται ταυτόχρονα στην εμμηνόπαυση. Αυτό σημαίνει ότι και γονιός και παιδί μαστίζονται από μία ορμονική λαίλαπα, ο καθένας πρέπει να αντιμετωπίσει την δική του, και ταυτόχρονα και την σχέση τους.

2) Η σχέση που έχει ο γονιός με την σεξουαλικότητά του. Αυτό θα παρέμβει στην σεξουαλική αφύπνιση του εφήβου με τρόπο καθοριστικό και διαμορφωτικό στην ταυτότητά του. Αν η σχέση που έχει ο γονιός με την σεξουαλικότητα ή με την φυλετική ταυτότητα του είναι διαταραγμένη, υπολειμματική ή συμπλεγματική, τότε θα αντιμετωπίσει αμήχανα ή άτσαλα την αφύπνιση της σεξουαλικότητας του παιδιού του και θα επενδυθεί η σεξουαλικότητα του παιδιού με ενοχή.

3) Ο βαθμός ωρίμανσης του γονέα. Καθοριστικός στην αντιμετώπιση του εφήβου. Αν ο ίδιος βρίσκεται ακόμη σε εφηβεία (δες σχετικό παλιότερο άρθρο για τις ψυχικές ηλικίες) τότε δεν μπορεί να εμπεριέξει τον έφηβο και τη νευρικότητα που του δημιουργεί η ορμονική αλλαγή στο σώμα του και ο ένας θα τραβά το σχοινί από τη μια και ο άλλος από την άλλη. Φυσικά και οι συγκρούσεις θα είναι σφοδρές σε μία τέτοια περίπτωση.

4) Η σχέση των γονιών μεταξύ τους. Εδώ υπάρχει ένα σημαντικό πρόβλημα για τον έφηβο αν οι γονείς δεν τα πάνε καλά. Και αυτό συμβαίνει γιατί ο γονιός που αισθάνεται συναισθηματική έλλειψη από τον σύζυγο, συχνά μεταθέτει αυτό το πρόβλημα στην σχέση με το παιδί του και ζητά αναπλήρωση της τρυφερότητας, στήριξης, αγάπης από αυτό. Όμως, το παιδί μεγαλώνει και κάνει δοκιμαστικές πτήσεις με τα μικρά φτερά του. Αρχίζει να οραματίζεται την ανεξαρτησία του και την αυτονόμησή του παρόλο που ο δρόμος ακόμη είναι μακρύς. Ωστόσο οι εξαρτημένοι γονείς από τα παιδιά τους, δεν τους επιτρέπουν εύκολα αυτό το μεγάλωμα. Η έκβαση εδώ θα είναι μάλλον δυσμενής για τον έφηβο αλλά και για την οικογένεια.

5) Ναρκισσιστικά ελλείμματα του γονιού. Αυτά παρεμβαίνουν με διαφορετικούς τρόπους: α) με ανταγωνισμό: ειδικά από τον γονιό του ίδιου φύλου με τον/την έφηβο/η. που διαμορφώνεται σε νέο άνθρωπο σφριγηλό και δυνατό από τα νιάτα (που τόσο θαυμαστά και ενίοτε ζηλευτά είναι από τους μεγαλύτερους) β) με δυσβάσταχτη ματαίωση, όταν καταρρέει το είδωλο του στα μάτια του παιδιού του. Όσο ήταν μικρό παιδί ο γονιός εμφανίζεται ως Θεός/Θεά στα μάτια του. Μετά, κατά την εφηβεία, ο γονιός αποκαθηλώνεται για να πάρουν τη θέση του στην ψυχή του εφήβου, νέα πρότυπα. γ) με ευθυξία, παίρνει προσωπικά τον εκνευρισμό του εφήβου, τον χρεώνεται και προσβάλλεται.ενώ δεν αντέχει την αναπόφευκτη κριτική που του ασκεί το παιδί του.

6) Υπερπροστασία. Αυτό είναι σοβαρό πρόβλημα για πολλούς εφήβους αφού δεν τους δίνεται η ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με δυσκολίες και ρίσκα για να αναπτυχθούν. Εδώ έχουμε δύο τύπους εφήβων. Τον συμμορφωμένο και τον αντιδραστικό. Ο δεύτερος είναι προτιμότερος γιατί έχει περάσει σε δεύτερο στάδιο αναπτυξιακά, αλλά του υπολείπεται ακόμη η αυτονομία. Οι συγκρούσεις κι εδώ θα είναι σφοδρές αν ο έφηβος δεν συμμορφώνεται. Αν συμμορφώνεται, τότε τα πράγματα για την ψυχική του υγεία αλλά και την ωρίμανσή του είναι δυσκολότερα.

Οι τρόποι αντιμετώπισης των εφήβων από δυσκολεμένους γονείς είναι πολλοί και διαφορετικοί για κάθε περίπτωση. Ωστόσο, αυτό που επιθυμεί ο έφηβος είναι πρωτίστως κατανόηση και αναγνώριση του μεγαλώματός του.Κατανόηση δεν σημαίνει ρήξη όλων των ορίων και κανόνων. Αυτά υπάρχουν αλλά αλλάζουν ανάλογα με τον βαθμό ωριμότητας του παιδιού. Δεν είναι τόσο ελεύθερος ακόμη όσο αισθάνεται ή θέλει να αισθάνεται. Δεν είναι ακόμη αυτόνομος. Η αυτονομία του όμως κερδίζεται μέρα με την μέρα και αυτονομία δεν σημαίνει μόνο δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις, κάτι που ξεχνάνε αρκετοί γονείς δίνοντας μόνο προνόμια στους εφήβους. Χωρίς τις υποχρεώσεις, ο έφηβος ψευτομεγαλώνει. Έχει την ψευδαίσθηση ότι μεγαλώνει επειδή βγαίνει (αν του το επιτρέπουν οι γονείς του)...

Τέλος, η εφηβεία είναι κρίσιμη γιατί είναι η εποχή δόμησης ταυτότητας. Ο γονιός που αισθάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά στην σχέση με το παιδί του πρέπει άμεσα να αποτανθεί σε ψυχολόγο προκειμένου να προλάβει μία στρέβλωση της ταυτότητας, να βοηθήσει στην ανάπτυξη του εφήβου και φυσικά να φροντίσει την σχέση τους.

Προτείνω συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις οι ίδιοι οι γονείς να έρχονται για ψυχοθεραπεία, για πολλούς λόγους αλλά εδώ θα περιοριστώ σε δύο:

α) Συνήθως τα προβλήματα της εφηβείας είναι προϊόν της σχέσης με τους γονείς. Αν αλλάξει η στάση του γονιού, αλλάζει και ο έφηβος συμπεριφορά.

β) Ας αποφύγουμε όσο μπορούμε να αισθανθεί ο έφηβος "διαταραγμένος", μιας και  όπως είπαμε σε αυτή τη φάση δομεί ταυτότητα.

Τέλος, πρόσφατες έρευνες αποτρέπουν την χορήγηση ψυχοφαρμάκων σε εφήβους.  

Η εφηβεία είναι τεράστιο θέμα κι έτσι θα επανέλθουμε...










































































Πέμπτη, 1 Σεπτεμβρίου 2016

Αυτοσαμποτάζ...



Παράξενη η φύση του ανθρώπου...

Αυτή είναι μάλλον η πρώτη αντίδραση βλέποντας συχνά παράδοξες συμπεριφορές οι οποίες μάλιστα καθόλου σπάνιες δεν είναι. Η συμβολή της ψυχανάλυσης και της ψυχολογίας μας έχουν βοηθήσει να φύγουμε από το παράδοξο και να κατανοήσουμε τέτοια φαινόμενα όπως είναι το αυτοσαμποτάζ, αλλά και να βοηθήσουμε να σταματήσει όποτε στέκεται ως φραγμός στην ευτυχία των υποκειμένων.

Τι είναι όμως το αυτοσαμποτάζ;

Δείτε λίγο τα παρακάτω παραδείγματα που προκύπτουν από την εμπειρία μου είτε ως θεραπεύτρια είτε ως παρατηρήτρια του κοινωνικού περιβάλλοντος περίεργη για τα όσα σχετίζονται με την ανθρώπινη συμπεριφορά.

1) Ο Π. βρίσκεται σε μέση ηλικία και παραπονιέται ότι δεν υπάρχουν δουλειές. Ασχολείται με οικοδομικές εργασίες και μέσα στην οικονομική καταστροφή (και όχι πια κρίση, μετά από τόσα χρόνια διάρκειας)  πράγματι όλα αυτά τα επαγγέλματα της οικοδομής αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.
Ο Π. βρίσκει μία δουλειά (ανακαίνιση) η οποία φαινεται να του ανοίγει άμεσα κι άλλες δύο, πράγμα που σημαίνει ότι για τους επόμενους τρεις τουλάχιστον μήνες θα είχε δουλειά με ικανοποιητική αμοιβή. 
Ωστόσο, δεν τηρεί την συμφωνία με την τιμή που είχε προτείνει αρχικά για την αμοιβή του και ζητά 80% παραπάνω χρήματα, κάτι που κάνει έξαλλο τον ιδιοκτήτη του σπιτιού με τον οποίο τσακώνονται και χάνει και τις άλλες δύο δουλειές που είχαν συμφωνήσει. 
Ο Π. νοιώθει αδικημένος και τα βάζει με όλους όσους έχουν δουλειά και βγάζουν χρήματα. Του έχει συμβεί πολλές φορές η ίδια ιστορία και έχει φτιάξει ένα ιδεολογικό πολιτικό επιστέγασμα στο παράπονο του. Είναι όμως η μόνη αλήθεια το κοινωνικό και πολιτικό ιδεολόγημα που αναμασά; ή του διαφεύγει και κάτι άλλο που έχει να κάνει με τον ίδιο;

2) Ο Μ. ιδιοκτήτης κάμπινγκ σε κοσμικό νησί. Το κάμπινγκ είναι σε μεγάλη παρακμή, παρόλο που το νησί έχει αρκετό κόσμο. Τα φώτα στις τουαλέττες δεν λειτουργούν, η καθαριότητα δεν είναι όπως θα έπρεπε, υπάρχει ασυνέπεια σε όσα αναφέρονται στο έντυπο και σε αυτά που προσφέρονται κ.ό.κ. 
Αποτέλεσμα είναι ότι η πελατεία του μειώνεται χρόνο με τον χρόνο.
Ο Μ. το βράδυ δέχεται στο εστιατόριο του κάμπιγκ φίλους του με τους οποίους σχολιάζει με αρνητικά λόγια και υψηλόφωνα πελάτες του κάμπινγκ (παρουσία άλλων πελατών που παρεβρίσκονται στο εστιατόριο) ενώ δεν λείπουν αισχρολογίες και σεξουαλικοί υπαινιγμοί.
Ο Μ. όλη μέρα όταν δεν είναι οι φίλοι του βρίζει την κοινωνία και την κοινωνική αδικία ενώ του διαφεύγει ότι ο ίδιος διώχνει την τύχη του, διώχντοντας ουσιαστικά τους πελάτες του. 

3) Η Μ. θέλει πολύ να προσληφθεί σε μία δουλειά που αισθάνεται ότι της ταιριάζει και που θα έλυνε το πρόβλημα εξάρτησης που έχει με την οικογένειά της. Έχει ήδη περάσει το πρώτο στάδιο αξιολόγησης και της κλείνουν και δεύτερο ραντεβού έχοντας εκτιμήσει τις ικανότητές και τις γνώσεις της. Την ώρα του δεύτερου ραντεβού και όντας πολύ κοντά στον στόχο της,  καταφέρνει να φτάσει με ένα τέταρτο καθυστέρησης. Αιτία η αδυναμία να ξυπνήσει εκείνη την ημέρα στην ώρα της, ενώ είναι κάτι που συμβαίνει εξαιρετικά σπάνια. Δεν την πήρε την θέση που ήθελε. Βρίζει την τύχη της...

4) Η Κ. είναι 30 ετών. Η ερωτική της ζωή είναι φτωχή και στενοχωριέται γιαυτό. Κάθε βράδυ πηγαίνει στο ψυγείο σαν υπνοβάτις και τρώει έως να έρθει ο κορεσμός. Την επόμενη μέρα νοιώθει ένοχα για τα κιλά που προστίθενται. Καταστρέφοντας το σώμα της δεν βλέπει ότι απομακρύνεται από την συνειδητή της επιθυμία. Ρίχνει το φταίξιμο στους άντρες που δεν προσελκύονται από τον πλούσιο εσωτερικό της κόσμο και προτιμούν επιφανειακά κριτήρια.

5) O Χ. είναι γόνος πλούσιας οικογένειας που κατέχει μία ξακουστή κερδοφόρα επιχείρηση. Ο Χ. δεν ενδιαφέρεται καθόλου με το αντικείμενο της επιχείρησης, ούτε ονειρεύεται να γίνει επιχειρηματίας. Ωστόσο η κοινωνική και οικογενειακή πίεση είναι αφόρητη και τελικά δέχεται αφού περνά μία περιπέτεια μέσα από ναρκωτικά. Αφού κόντεψε να πεθάνει από υπερβολική δόση, σταματά την όποια αντίσταση προς την βούληση της οικογένειας και αναλαμβάνει την επιχείρηση. Σε μερικά χρόνια η επιχείρηση πέφτει έξω από κακοδιαχείρηση... 

Τα παραδείγματα είναι άπειρα και δεν θέλω να σας ζαλίσω με περισσότερα. Νομίζω ότι όλοι καταλαβαίνετε πώς ο καθένας από αυτούς τους πρωταγωνιστές δημιουργούν εμπόδια οι ίδιοι στην εκπλήρωση της συνειδητής επιθυμίας τους.

Οι περισσότεροι που το διαπράττουν ρίχνουν συνήθως το φταίξιμο στους έξω "η κακή κοινωνία", "οι κακοί εργοδότες", "οι άντρες που δεν εκτιμούν τον εσωτερικό κόσμο και μένουν μόνο στην επιφάνεια"... Μερικές φορές γίνεται αντιληπτή η ευθύνη του υποκειμένου για την κακή του πορεία. Το καταλαβαίνει και αυτομέμφεται χωρίς να καταλαβαίνει όμως γιατί λειτουργεί έτσι αυτοκαταστροφικά. Και εκεί δύσκολα γλυτώνει από ενοχές, ενώ στην καλύτερη περίπτωση απορεί και αναρρωτιέται...

Τι είναι αυτό όμως που κάνει κάποιον να δρα με εντελώς διαφορετικό τρόπο από αυτόν που θα ήθελε; 

Εδώ ξαναθυμόμαστε τον Φρόυντ, ο οποίος με την ανακάλυψη του ασυνειδήτου μας έδωσε το κλειδί της εξήγησης πολλών τέτοιων παράδοξων φαινομένων. 

Η συνειδητή επιθυμία έρχεται σε σύγκρουση με ένα άλλο ψυχικό περιεχόμενο που βρίσκεται κρυμμένο στο ασυνείδητο. Αυτό το περιεχόμενο μπορεί να είναι μία άλλη επιθυμία που κινείται προς αντίθετη κατεύθυνση ή ένα κατασταλτικό συναίσθημα (φόβος, ενοχή, έλλειψη πίστης στον εαυτό). Επίσης συχνά η αιτία είναι ένα τραυματικό γεγονός, το περιεχόμενο του οποίου επανέρχεται επίσης καλυμμένο μέσα από δήθεν "ελεύθερες" επιλογές του υποκειμένου.  Όπως και νά'χει υπάρχει ένα σημαντικό μπλοκάρισμα το οποίο προκαλεί εμπλοκές στην καθημερινή ζωή του ατόμου. 

Κι αν κάποιος δεν έχει καταλάβει ότι βλάπτει ο ίδιος τον εαυτό του, τότε πώς μπορεί να το αντιληφθεί;

Ένα πολύ καλό μέτρο για να απαντήσει κανείς σε αυτή την ερώτηση είναι να δει αν υπάρχει επανάληψη σε μία συμπεριφορά που κάθε άλλο παρά ωφέλιμη είναι. Η επαναληπτικότητα μας δείχνει την ύπαρξη ενός τραυματικού γεγονότος που μπορεί να εμπλέκεται και που το περιεχόμενό του αναβιώνεται μασκαρεμένο μέσα από τις επαναλήψεις. Επαναλαμβάνεται κάτι τραυματικό ώστε να αντιληφθεί το υποκείμενο ότι κάτι συμβαίνει, να απορήσει, να αναρωτηθεί, (άρα να ξεκινήσει μία επεξεργασία) και να θελήσει να το αλλάξει.

Έτσι, δεν είναι εύκολο να απαντήσει το ίδιο το άτομο όταν οι φίλοι το ρωτούν
"Μα γιατί το κάνεις;" γιατί απλά συνήθως το ίδιο το υποκείμενο δεν γνωρίζει, αφού το ασυνείδητο περιεχόμενο του κρύβεται. Εμφανίζεται ενίοτε στα όνειρα, υπό την μορφή εφιάλτη αλλά και πάλι το μασκαρεμένο περιεχόμενο είναι συνήθως μη κατανοητό από το υποκείμενο.

Συνεχείς επιλογές κακών συντρόφων, ένα πρόβλημα που επανέρχεται στον εργασιακό χώρο, μία απόφαση που ενώ φαίνεται να είναι ωφέλιμη συνεχώς αναβάλλεται, ένας ρόλος δυσλειτουργικός που επιμένει να παίζεται στο εκάστοτε κοινωνικό περιβάλλον... οι περιπτώσεις που κάποιος βλάπτει  τον εαυτό του είναι πολλές.

Ας ξεκινήσει κανείς από την παρατήρηση αυτής της επαναληπτικής αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς. Ας απορήσει με αυτή. Ας αποφύγει την εύκολη λύση να τα ρίξει όλα σε άλλους κι ας δει τι είναι αυτό που κάνει αυτός μέσα στις υπάρχουσες συνθήκες. Σε καμία περίπτωση δεν προτείνω να πάρει όλη την ευθύνη πάνω του για όλα τα κακώς κείμενα, αλλά πριν στραφεί προς τα έξω να δει πρώτα την δική του εμπλοκή στα δεινά του.
Η αναγνώριση του προβλήματος είναι συχνά η μισή λύση του.